Rakst á íslandsmeistarana á lagernum.

SUNDAY

Nokkrir af krökkunum sem ég leiddi í ljóðagöngu frá Gerðubergi núna áðan. Rosa gaman. Hér fengu þau að heyra "Heilræðavísur" fráfarandi borgarstjóra. Nokkur hleyptu brúnum og lyftu efrivör. #lestrarhatid

Vegna þess að hann meinar þetta ekki bókstaflega! (Ég var ekki svo grandvar í denn, enda iðulega misskilinn.) #gæsalappir #lögreglumök

Fundið í strætóskýli á mótum Norðurfells og Austurbergs. Vonandi gekk viðkomandi betur í ár.

Bournemouth 1923; Northampton 1988; Reykjavík 2013.

KR babúska?

Mmmm stát. Ég ætti alltaf að brugga stát.

Afskrifaðar skáldsögur á erlendum tungumálum.

Í Ölvisholti!

Út á heiði, til hægri.

Prufa. Athugið, ekki athuga þessa mynd; hún er prufa.

Planið fyrir státinn

Planið er semsagt þetta.

Ég er með malað korn og allar græjur hérna inni í geymslu. Næst á dagskrá í bjórgerðinni er að leggja í stát. Ég hef gert það tvisvar áður (plús einusinni þegar ég gerði sterkan kaffi/súkkulaðistát sem er sennilega svona þriðji versti bjór sem ég hef gert) og mér þykir gott að eiga stát til reiðu. Í fyrsta skiptið gerði ég uppskrift beint eins og hún kom fyrir í Brewing Classic Styles, fyrir þurran (írskan) stát. Í annað skiptið skipti ég virtinum í tvennt og gerjaði með tveimur mismunandi gerjum, það var mjög fróðlegt.

Sér í lagi vegna þess að þegar það kom í ljós að "hitt" gerið var betra en það sem ég hafði notað áður, þá var ég löngu búinn að henda því. Hefði getað geymt eina krukku og notað áður, en það gengur svona.

Í þetta skipti er ég að hugsa um að skipta á milli tveggja gerja aftur: Að nota hefðbundna gerið, Irish Ale, og svo annað breskt ölger, afbrigði sem er til sölu í takmarkaðan tíma eitthvað eitthvað.

Enn fremur bætti ég við uppskriftina heilum 60gr af sýrumalti, sem ætti að gefa öörlítið súran keim.

Og svo eru það byggflögurnar. --

Ég tók þátt í bjórgerðarkeppninni sem haldin var í vor. Bjórarnir mínir fengu fínar einkunnir, ég bjóst satt best að segja ekki við mjög miklu. Státinn var orðinn pínu gamall og IPA-inn kom einfaldlega ekki nógu vel út hjá mér. En ein athugasemd kom upp oftar en einu sinni hjá dómurunum sem smökkuðu státinn, og hún var sú að bjórinn væri vatnskenndur. Það gæti verið að hann hafi bara verið borinn fram of kaldur -- og þar með nánast flatur, en það er lítil kolsýra í honum til að byrja með. En ég fór að hugsa hvort þetta væri samt eitthvað sem ég gæti fiffað.

Byggflögurnar sem ég hef notað eru þær einu sem ég hef fundið hér til sölu. Nema að þær eru ekki eins og þær sem talað er um í uppskriftinni sem ég fór eftir, eða í neinni af þessum bandarísku uppskriftum. Þar eru byggflögunum lýst svo að þær séu flattar út með glóandi heitum völsum, svo að sykrurnar í korninu hlaupi eða gelist (?). Byggflögurnar sem ég hef notað eru hins vegar kaldvalsaðar, og ætti því frekar að tala um grófmalað bygg.

Það hefur einhver umræða skapast um þetta á Fágunarspjallinu, og flestir á því að láta bara vaða. En enginn hefur sagst hafa gert nokkurn samanburð, og ég leyfi mér að efast um að nokkur hafi nennt því. Það er að segja samanburð á því annarsvegar að meskja flögurnar einsog þær koma fyrir, og hinsvegar að elda flögurnar fyrir meskjunina. Þannig að ég ætla að prófa það.

Þetta er örlítið meira vesen en normal mesking en mér sýnist þetta gæti bara verið gaman. Það helsta er að ég veit hreinlega ekki hvort þetta skiptir nokkru máli. Flögurnar eiga að bæta áferðina á bjórnum, en hvað er það í flögunum sem á að sjá til þess? Eru það prótínin, sykrurnar eða vatnsleysanlegu trefjarnar? Ef það eru trefjarnar þá á þetta sennilega ekki eftir að breyta nokkrum hlut. Ef það er eitthvað annað, þá kannske.

Skemmir varla fyrir samt.

Og ég á enn þrjár, fjórar flöskur af fyrri uppskriftinni til að bera saman við.

Þannig að ég þarf bara að ná mér af þessari flensu og þá er þetta gó.

... Og ég fatta það núna að ég hef ekkert hugsað bjórgerðina umfram þennan stát. Hvað gerist næst?

-b.

Hleð myndum

Ég hef á tilfinningunni að án mynda séu orðin ekki sjáanleg lengur. Að lesa efnisgrein einsog þessa er svipað og að setjast til borðs með hníf en engan gaffal. Hér er myndatextinn, já, ég sé hvar hann byrjar og endar, og ég renni yfir hann þegar ég hef skoðað myndina, en hvar er myndin? Það er eitthvað að þessari síðu, eða tengillinn á myndina ónýtur. Imgurl liggur niðri.

Hvað á ég nú að lesa?

Ég ætlaði bara að skima yfir eitthvað meðan Ási sækir gaffla upp til sín.

Spyr hann hvort netið sé ekki í lagi þegar hann kemur.

Og svo framvegis.

Ég fór að hugsa um þetta því mig langaði að skrifa niður eitthvað um fyrirhugaða bjórlögun. Eðli málsins samkvæmt get ég ekki birt myndir af einhverju sem hefur enn ekki gerst, og skrifin eru því tví-ómerkileg: Fyrst vegna þess að þau lýsa einhverju sem hefur ekki gerst og á sennilega ekki eftir að gerast einsog því er lýst, og svo vegna þess að það fylgja engar myndir.

Aftur á móti skýrist myndaleysið af því að umfjöllunarefnið er óorðið.

Ja, ég ætti ekki að ofmetnast; ég hefði sennilega gleymt að taka myndir hvort eð er.

...

Að hugsa sér að ég skuli bölva The Glass Bead Game fyrir að vera eintómt forspjall og koma sér aldrei að efninu, eða snúa sér aldrei að neinu sem skiptir máli. Aftur á móti hef ég ekki fengið Nóbelsverðlaun fyrir ras mitt. Ennþá.

En málið er semsagt þetta. Ahemm. Ég ætla bara að byrja upp á nýtt.

-b.

Það sem ég ræddi

Ég sit heima með flensu.

Það gæti verið að ég hafi ýtt sjálfum mér útúr eigin höfði. Það gæti líka verið að þetta hafi gerst fyrir löngu síðan, og að það sem hefur hringlað þar inni uppá síðkastið sé minningin um röddina einsog hún hljómaði þar áður. Bergmálandi meðfram taugaboðum sem hugsa eitthvað allt annað.

Mér dettur í hug að skrifa nokkur orð. Ég gerði það síðast fyrir helgina sem leið; mér var sett það verkefni að skrifa og flytja ræðu en mér datt ekkert í hug. Það eina sem sá til þess að ég gerði það sem ég hafði sagst ætla að gera var skilafresturinn. („Banalínan“ segir mjólkurfernan, notar það nokkur? Mér finnst það ekki alslæmt.)

Það er sena í West Wing þar sem forsetinn þarf að flytja skálarræðu við afmælisveislu konu sinnar. Veislan er hafin og hann bregður sér út til að flytja ræðuna fyrir aðstoðarmann sinn. Ræðan er að uppistöðu saga af þeim hjónum, eða brandari öllu heldur, sem hljóðar svo: Þau er á ferðalagi; festa bílinn í skurði; forsetinn (þá fylkisstjóri) getur ekki losað hann; lókal gaur kemur til bjargar; forsetinn (þá fylkisstjóri) spyr konuna sína hvort hún hefði frekar viljað giftast lókal gaurnum; konan segir „pah, hefði ég gifst honum væri hann fylkisstjóri.“

Aðstoðarmaðurinn hefur heyrt söguna áður, forsetinn spyr hann einfaldlega hvort hann ætti ekki að segja „söguna af skurðinum“. Aðstoðarmaðurinn segir að það sé fín saga, en hún fjalli samt aðallega um hvað forsetinn sé sniðugur. Forsetinn jánkar því.

Í skálarræðunni segir hann söguna samt sem áður.

Hver er þá tilgangurinn með því að spyrja aðstoðarmanninn álits? Mögulega sá að þegar við heyrum forsetann segja söguna, seinna í þættinum, hafi þessi gagnrýni þegar komið fram og broddurinn þannig brotinn af henni. Og sá að jafnvel þó maður heyri gagnrýni og sé sammála henni þá sé stundum einfaldlega komið að banalínu (!) og maður verði að láta vaða.

Þetta kann líka að vera einhverskonar viðurkenning á því að athygli þeirra, sem yfirleitt hafa sig út í það semja svona ræður og flytja, sé gjarnan bundin þeirra eigin tilveru og að stundum verði bara að hafa það.

Einhverstaðar segir að mikilmenni ræði hugmyndir, meðalmenn ræði atburði og að smáborgarar ræði fólk. Neðar þeim öllum standa þeir sem semja svona bon mot.

Í öllu falli skáldaði ég sögu og sagði hana upphátt. Það var alveg gaman, mér fannst samt lélegt af mér að hafa ekki getað skrifað eitthvað raunverulegt.

Vér erum allir jafnir og þegiðu þarna

Vegna sögu þjóðarinnar þolum við illa órétt. Sigurður Nordal skrifar í bók sinni Íslenzk menning: „Í gamalli frakkneskri heimild er sagt, að einu sinni hafi sendimaður verið gerður á fund víkinga, er lágu við land þar syðra með mikinn flota. Hann spurði um höfðingja liðsins. Honum var svarað: „Vér erum allir jafnir.“[“] Íslendingar, afkomendur þessara víkinga, hafa löngum verið sjálfstæðir í hugsun og þolað illa yfirvald, hvað þá kúgun. Það sýndi sig vel í Icesave deilunni þar sem þjóðin felldi samkomulag sem hún taldi ósanngjarnt. Alþjóðlegur dómstóll staðfesti síðan þessa niðurstöðu sem sýndi að réttlætistilfinning þjóðarinnar var góður vegvísir.

Úr ávarpi forsætisráðherra 17. júní 2013. Mínar áherslur.

Sigmundur Davíð hnýtir ávarp sitt saman með ljóði Huldu um okkar fagra föðurland. Það segir mögulega sitt að hann hefji mál sitt á fyrstu línum fyrsta erindis og ljúki því á síðustu línum annars erindis: Hann hefði vel getað fundið tilefni til að koma þriðja erindinu að, en þá hefði ræðan öll verið svo til óþörf. Það er hægt að prjóna ýmislegt við fegurð landsins og frelsi þjóðar við ysta haf en hverju getur framsóknarmaðurinn bætt við þetta harmakvein:

svo verði Íslands ástkær byggð
ei öðrum þjóðum háð
Svo aldrei framar Íslands byggð
sé öðrum þjóðum háð.

Nema kannske amen?

Annar möguleiki er sá að Sigmundi** hafi þótt þessar línur aðeins of afhjúpandi fyrir rómantíkina sem kemur fram í lokauppkasti ávarpsins. Með öðrum orðum, að þær gefi orðunum „hún unir grandvör, farsæl, fróð / og frjáls – við ysta haf“ eitthvert samhengi. Færi áheyrandinn mögulega að spyrja við hvers konar aðstæður ljóðið er ort, og hvers vegna? Það er dálítill munur á hugmyndinni um Ísland óspillt og einangrað (og óháð! Og óháð!) nú og fyrir sjötíu árum síðan. Það er ekki að finna sama öryggið í því nú að býli hér á landi séu „svo langt frá heimsins vígaslóð“, eða sömu hræsnina í því að óska þess, á dögum heimsstyrjaldar, að Drottinn geymi „okkar dýra land / er duna jarðarstríð“ eins og nú þegar við tökum þátt í stríðum annarstaðar og heimskringlan minnkar ár frá ári.

Ætli það hafi freistað Sigmundar Davíðs, þrátt fyrir þetta alltsaman, að láta alla íróníu og samhengi hlutanna lönd og leið, og beisla niðurlag ljóðsins fyrir sitt eigið Icesave harmakvein? Í Icesave er veröldin svart/hvítust. Þar er Ísland heilt og hreint og saklaust, og umheimurinn níðingur sem við erum fegin að þurfa ekki að hlýða. Mögulega kitlaði það pínulítið. En það er snertur af örvæntingu falinn í því að lýsa yfir og endurtaka óhæði þjóðarinnar  eftir Icesave deiluna öfugt við að gera það áður en maður vísar áralangri milliríkjadeilu til EFTA-dómstólsins.

Þá er betra að segja eitthvað um víkingana.

Hugsar Sigmundur Davíð.

...

Hann leiðir okkur að Icesave deilunni með tilvitnun í Sigurð Nordal. Þetta örstutta brot úr Íslenzkri menningu kemur fyrir í byrjun umfjöllunar Sigurðar um lagaumhverfi Íslendinga og Alþingis. Sigmundur Davíð má eiga það að hann getur sinnar heimildar, öfugt við Sigurð sjálfan. – Hins vegar mætti segja mér að Sigurður hafi á einhverjum tímapunkti lesið frumheimildina, jafnvel þótt hann geti hennar hvergi í bókinni öðruvísi en þarna kemur fram. Frakkneska heimildin sýnist mér vera Historia Normannorum eftir Dudo frá Saint-Quentin (f. 965). Hér eru orðaskiptin eins og þau koma fyrir í endurprentun, sem til er á Google Books:

Qui venientes super ripam fluminis, steterunt dicentes: "Regiæ potestatis comites mandant vobis ut dicatis qui estis, et unde estis, et quid quæritis." Ipsi vero responderunt: "Dani sumus, Dacia advecti huc. Franciam expugnare venimus." Illi autem: quo nomine vester senior fungitur? Responderunt: Nullo, quia æqualis potestatis sumus." tunc Alstignus scire volens quid de se dicerent, dixit: "Cujus fama huc advecti advenistis? Si unquam de quodam Alstigno vestræ patriæ nato, huc cum plurimo milite adnavigato, aliquid audistis?" Responderunt: "Audivimus. Ille enim bono omine auspicatus est, bonoque initio cæpit: sed malum finem exitumque sortitus est." Iterum Alstignus: "Vultis Karolo, Franciæ regi, colla submittere, ejusque servitio, incumbere, atque ab eo quam plurima beneficia capere?" Responderunt: "Nunquam cuilibet subjugabimus, nec cujuspiam servituti unquam adhærebimus, neque beneficia a quoquam excipiemus. Illud beneficium optie complacebit nobis, quod armis et labore præliorum vindicabimus nobis." Tunc Francigenæ: "Quid acturi estis?" Hinc Dacigenæ: "Quantocuis abscedite et amplius nolite stare, qua vestris abagibus non curamus, nec quid acturi sumus vobis indicabimus."

Mínar áherslur.

Nú er ég ekki læs á latínu en eftir að hafa lesið þetta í gegnum Google Translate sýnist mér að endursögnin sem birtist í Sögunni af Göngu-Hrólfi sem inntók Norðmandíið (1884, bls. 14-15) eftir Halldór Jacobsson sé nokkuð nákvæm. Hún hljóðar svo (áherslur eru mínar):

Hinir lágu öðru megin við fljótið Othura með sinn her. Sendimenn fóru á bakkann á móts við þá og kölluðu yfir um, segjandi: "Kóngsins herrar af Frakklandi láta oss spyrja yður, hvaðan þið séuð og hverjir og hvað þér viljið." Þeir svöruðu: "Vér erum Norðmenn og Danskir og komum til að yfirvinna Frakkland, og inntaka það með hernaði." Hinir svöruðu: "Hvað heitir yðar höfðingi?" Norðmenn segja: "Vér erum allir jafnir maktar." Hasting [sendimaðurinn] vildi vita, hvað þeir segði um sig og sagði: "Eptir hverju rykti eruð þér hingað komnir? Eður hafið þér heyrt getið um Hasting, yðar landsmann, sem hingað herjaði fyrir nokkrum árum með mörgu stríðsfólki?" "Hans höfum vér heyrt getið," segja þeir, "hann byrjaði sína herför vel og lukkulega, en endaði hana illa og með mestu minkun." Hasting svaraði: "Vilji þér gjörast Karli (enum einfalda) Frakklands kóngi undirgefnir og þjóna honum, þá mun hann sýna yður mikla náð og gjöra vel til yðar?" Þeir svöruðu: "Aldrei gjörumst vér neinum undirgefnir og einskis þrælar viljum vér vera, vér óskum og ekki velgjörða af neinum: það látum vér heita mestu góðgjörðir, að vera sjálfráðir." Frakkar svöruðu: "Hvað ætli þér að gjöra?" Danir segja: "Farið brott sem fljótast og standið ekki þar á bakkanum, yðar flækjur varðar oss ekki um, og ekki heldur segjum vér yður framar vora fyrirætlan."

Halldór sleppir orðinu „nullo“, eða „ekkert“, úr svari víkinganna, sennilega vegna þess að það hljómar betur þannig. En ef við færum það aftur inn þá er svo spurt og svarað:

- Hvað heitir höfðingi ykkar?

- Ekkert, við erum allir jafnir að völdum.

Og þetta er auðvitað ósatt. Eins og bent er á í þessari grein (aftur Google Books), "Translating 'Feudal' Vocabulary: Dudo of Saint-Quentin" eftir Felice Lifshitz:

This assertion was never meant by Dudo to be taken seriously. The quoted interview at Damps between Rollo's band and three messengers from the Franks (namely Anstign [sem Halldór kallar Hasting og Dudo nefnir Alstignus] and two bilingual warriors) takes place after the reader has repeatedly seen Rollo recognized (both by sui and by others such as King Alstem of the Angles) as the senior of the warriors gathered around him; the reader knows that these Vikings have a 'lord', and the reader knows that they know they have a 'lord'. The verbal exchange at Damps recorded/invented by Dudo shows the Vikings playing a particularly infuriating diplomatic game with Anstign, whom they continue to torment, refusing to answer properly any of his questions; when they claim to have no lord, they are quite simply lying, a fact which is not obvious to someone who has not attentively read the entire narrative.

Víkingarnir, menn Hrólfs (sem þar kallast Rollo), láta ekkert uppi og gefa hvergi færi á neinum samræðum. Hverjir eruð þið? Við erum Danir. Jú, ókei, við vissum það reyndar en allt í lagi. Hvað viljið þið? Allt þetta land, og við ætlum að taka það með valdi. Þið segið það já. Getum við á einhvern hátt mútað ykkur til að fara og láta okkur í friði? Nei, við erum frjálsir, okkur skortir ekkert. Jæja, hvað ætlið þið þá að gera núna? Kemur ykkur ekki við, við nennum ekki að tala við ykkur lengur.

Og lítum frekar á spurningu Hastings um sjálfan sig. Sá er sjálfur víkingur sem kom í hernaði (eins og hann tekur fram í spurningunni) en gekkst síðan á vald konunginum. Er hann einfaldlega að forvitnast um sinn eigin orðstír meðal fyrrum samlanda sinna? Eða er hann að gefa í skyn að konungurinn hafi not fyrir vígfæra menn, og að þeir gætu haft betur af því að ganga til liðs við hann en að stríða gegn honum – líkt og hann sjálfur? Svarið sem þeir gefa er eftir því, og nokkuð beitt. Engu líkara en að þeir viti vel við hvern þeir séu að tala: Jú, Hasting byrjaði vel (með árásum) en endaði í skömm (sem senditík yfirvaldsins). Þeir eru að hæðast að honum.

Hasting svarar með því að spyrja spurningarinnar hreint út: Viljið þið ganga í þjónustu konungsins? En svarið breytist ekki.

Spurningin "Hvað heitir höfðingi ykkar?" er þannig samskonar endurtekning á spurningunni strax á undan. Þegar spurt er "Hverjir eruð þið?" segjast víkingarnir vera Danir, og þarna er auðvitað átt við þjóðflokkinn en ekki nútíma landsvæði Danmerkur. Þetta vissu sendimennirnir fyrir, þeir eru jú valdir sérstaklega til að ræða við Danina vegna þess að þeir tala dönsku. Og víkingarnir vita að þeir vita þetta, þar sem þeir eru að tala dönsku. Hasting biður þá um nánara svar: "Hvað heitir höfðingi ykkar?", eða með öðrum orðum: Getum við fengið að tala við þann sem ræður? Og þá er svarið "Við erum allir jafnir að völdum", eða Uuu nei, við ráðum okkur sjálfir.

Þetta er skætingur.

...

Í einum skilningi hefði maður ekki þurft að fara út í neinn nánari lestur en þann sem Sigurður Nordal eða Sigmundur Davíð bjóða upp á í þessari smækkuðu mynd sögunnar. Sendiboði konungsins er ekki að spyrja út í stjórnskipan innrásarhersins, hann vill bara fá að vita við hvern sé hægt að semja. En víkingarnir vita að með því að gefa kónginum nafn (jafnvel rangt nafn eða tilbúið) gefi þeir mögulega höggstað á sér. Þá er betra að afneita spurningunni alveg, með því að vísa heimssýn kóngsins á bug.

„Hersing heiti ég, vér erum margir.“

„We are the Borg. Resistance is futile.“

Og það er gott og blessað að hæla víkingunum fyrir orðleikni ef maður kýs að gleyma því að þeir eru mættir á árbakka kóngsins með innrásarher. Það er að segja: Ef maður hunsar hið víðara samhengi sögunnar sem er svo gaman að vitna til.

En þegar Sigmundur Davíð (og Sigurður, en hann dregur þó frekar úr) segir þessa sögu til marks um það að Íslendingum sé illa við yfirvald og kúgun þá langar mann að tína þetta til í nokkrum liðum:

i) Víkingarnir eru ekki að segja „við erum allir jafnir“ heldur „nei, þú færð ekki að tala við yfirmann minn, fokkaðu þér.“

ii) Jafnvel þó maður kjósi ekki að lesa á milli línanna eru víkingarnir heldur ekki að segja „við eigum enga höfðingja“, nema þeir séu einfaldlega lygarar, og það ræðst af stærra samhengi sögunnar.

iii) Víkingunum kann að vera illa við yfirvald konungsins, en geta vel hugsað sér að kúga aðra undir sitt vald. Enda myndu þeir nefnast nýlenduherrar í dag, og vel við hæfi að vitna til þeirra á þjóðhátíðardaginn.

iv) Tengslin á milli víkinganna sem þar um ræðir og Íslendinga eru í besta falli óljós. Víkingarnir (eða Norð-mennirnir) settust að í Normandí og ólu upp normanska jarla. Íslendingar eru ekki afkomendur þeirra. Sigurður Nordal heldur því ekki fram, hann telur söguna vera til marks um það hvaða augum normenskir afkomendur þessara víkinga litu forfeður sína. Í heimssýn Sigmundar Davíðs eru Íslendingar komnir af öllum þessum víkingum í gamla daga, sem sögurnar fara af, en ef það ætti að heimfæra þennan skæting og þessar fleipur, sem Dudo hefur eftir Dönunum, yfir á þjóðir dagsins í dag þá væri Íslendingar síst nefndir á undan Frökkum, Bretum, Dönum, Norðmönnum, Svíum, Finnum, Rússum og svo framvegis. Þessi litla saga sem Sigmundur Davíð grípur á lofti frá Sigurði Nordal, án þess að vita hvað hún táknar eða hvert hún leiðir, hefur ekkert að segja um sögu þjóðarinnar, réttlætiskennd hennar né sjálfstæði.

...

Fyrir nú utan það fyrsta sem öllum dettur í hug, og til þess þarf maður ekki að hafa lesið stafkrók af þessari langloku hér á undan: Víkingarnir! Erum við í alvörunni ekki hætt að púkka upp á víkingana?

Það er fátt andlausara, fátt jafn vita vonlaust merki um dúkkulísuþjóðerniskennd og menningarvitund uppúr powerpoint-glósum, nema þá kannske að hefja þjóðhátíðarávarp á því að spyrja hver eigi sitt fegra föðurland.

-b.

_______
** og ræðuhöfundum hans, auðvitað. Það er ekkert óeðlilegt við það að forsætisráðherra verji tíma sínum í annað en að skrifa ræður, á hinn bóginn er skrýtið að nefna hann einan í þessu samhengi, á þriðja bóginn tekur hann auðvitað ábyrgð á því sem hann segir í svona ávarpi, og svo framvegis.

Best ársins 2012

Þetta var annað árið sem ég hélt sérstaka lestrardagbók. Þetta er lítil svört stílabók, ekki sérútbúin lestrardagbók með fyrirfram ákveðnum dálkum eða slíkt. Ég fékk hana að gjöf frá Þorra bróður, fyrsta færslan er frá 6. september 2010. Ég man ekki lengur við hvaða tilefni ég fékk þessa bók.. mögulega var hún jólagjöf sem sat svo uppí hillu þar til mig vantaði bók.

Þannig að síðasta ár gat ég litið yfir neysluárið 2011 frekar auðveldlega og mér þótti það ekki leiðinlegt. Það sem kemur mér á óvart í ár -- og ég held það hafi átt við um árið áður líka -- er hversu fljótt það fennir yfir. Bækur sem ég las fyrstu þrjá mánuði ársins hefði ég annars svarið að tilheyrðu 2011. Ég er líka hissa á því hversu fáar kvikmyndir ég sá á árinu, og í sama vetfangi hversu ofboðslega mikið sjónvarpsefni ég horfði á.

26 kvikmyndir tel ég, þar með talið myndir sem ég hafði séð áður og eina sem ég sá tvisvar á árinu, þ.e.a.s. hún er talin tvisvar. Af sjónvarpsefni hinsvegar tel ég 28 þáttaraðir. Raðir! Fyrir utan þætti sem ég rétt kíkti á, horfði á einn eða tvo og nennti síðan ekki meir.

Ég hlustaði á böns af hljóðbókum en mér fór að þykja erfitt að finna eitthvað sem ég entist yfir. Speaker for the Dead var orðin hálfgerð kvöl undir lokin, ég datt strax út úr The Mote in God's Eye og The Naked and the Dead. Beer in the Middle Ages and Renaissance var mjög áhugaverð til að byrja með en ég hætti að geta fylgst með öllum tölunum. Það er bók sem maður myndi þurfa að hafa í höndunum, til að geta flett yfir allar töflurnar. Um mitt árið fannst mér ég ekki finna neitt sem ég hafði áhuga á svo ég bakkaði í það sem ég hafði áður hlustað á, renndi í gegnum The Diamond Age og Barrokk sveiginn hans Neal Stephenson. DA var betri í seinna skiptið en Barrokk sveigurinn ekki. Eða, það var misjafnt eftir bókum: The Confusion, sem mér þótti sú lakasta í fyrra skiptið, þótti mér nú skemmtilegust. Ég held að hún líði minnst fyrir það að maður viti hvernig sagan fer, eða endar. Þó ég hafi ekki munað allan söguþráð The System of the World frá því síðast þá mundi ég nógu vel hvernig allt fór, og nennti ekki að fylgjast með því aftur.

Þannig að ég fór að hlusta meira og meira á hlaðvörp. Eða hlaðvarp? Varla hlustar maður á útvörp. Hlaðvarpsþætti, þá? Ég hef áður dottið svona út, hætt að nenna að hlusta á bækur í nokkra mánuði. Þá hef ég kannske fundið einhverja músík til að hafa í eyrunum en nú er það alveg frá. Ég hlustaði á tvo nýja diska á árinu (ég held ég sé ekki að ýkja), það voru nýir diskar frá böndum sem ég kynntist fyrst fyrir a.m.k. sex árum síðan. Hvorugur kveikti sérlega mikið í mér.

Þannig að, hér er það sem ég fann og mér fannst best.

Skáldsögur, íslenskar:
Illska eftir Eirík Örn Norðdahl

-- Ég las sáralítið af íslenskum skáldskap á árinu en Illska var stærst og best. Umfjöllunin sem ég skrifaði um bókina var sennilega of jákvæð, þ.e.a.s. ef meiningin hefði verið að lýsa lestrarreynslunni allri. En hún sat í mér, bæði vel og illa, og ég reyndi að koma því frá mér. Ritdómari Víðsjár, nafni minn, sýndi meiri yfirvegun en ég var ósammála öllu því sem hann fann bókinni til vansa -- jafnvel þó mér hafi alls ekki þótt hún fullkomin. Það er e.t.v. klisja en mér fannst hann fara villu vegar (eða önnur og betri þýðing á missing the point) í því að segja of litla tengingu milli Helfarar-frásagnarinnar og sögunnar úr nútímanum. Tengingin er í uppstillingunni, þetta versus hitt. Og eins í þeirri túlkun að illskan eigi rætur að rekja til Helfararinnar, þegar skáldsagan gefur sterklega í skyn að hún sé bara viðkomustaður. Loks er það einfaldlega ósatt að rasisma Arnórs sé fundin skýring í tráma úr barnæsku. Að öðru leyti fannst mér hann fjalla af miklu meira viti um bókina en ég, sem segir mér svo aftur að hefði ég reynt að ballansera umfjöllunina einhvernveginn með því að finna aðfinnsluatriði þá hefði ég sennilega dottið í dýpri gryfjur en hann.

En ég þarf varla að halda uppi vörnum fyrir Illsku, henni hefur gengið ágætlega.

Skáldsögur, enskar:
The Map of Time eftir Felix J. Palma
Hyperion eftir Dan Simmons
Ender's Game eftir Orson Scott Card

-- Þetta er allt vísindaskáldskapur. MOT sá ég á árslista fyrir 2011 en vissi annars ekkert um hana þegar ég byrjaði. En hún er einstaklega skemmtilegt sæfæ og um leið meta-sæfæ því hún kannar allar mögulegar útfærslur á tímaflakkssögunni með því að henda inn hinum og þessum sjónarhornum, mismunandi blekkingum og skáldskap, svindli, endurskipulagningu og óhugsandi ósköpum. Hún flakkar á milli þess að vera mjúkt og hart sæfæ, eða hún blekkir mann stöðugt fram og tilbaka. Æðisleg bók.

Hyperion á það sameiginlegt með The Map of Time að sögumennskan skiptir höfuðmáli, eins það að hugmyndin um tíma virðist mjög á reiki. Annars eru þær eins ólíkar og hugsast getur. En hún er jafn frábær og framhaldið, The Fall of Hyperion, er ömurlegt.

Og Ender's Game er langt frá því að vera fullkomin en hún fjallar svo einstaklega vel um grimmd, og á einfaldan og snöggan hátt. Stutt bók og einföld saga, á allt sitt hæp skilið.

Myndasögur:
Habibi eftir Craig Thompson
Vampíra eftir Sirrý og Smára

Habibi fékk ég í útskriftargjöf 2011 og kíkti aðeins í hana þá en las hana svo í ár. Sérlega metnaðarfull og á allt öðrum skala en Blankets, en einsog þar þá er tilfinningalegi kjarninn alveg gegnheill, þó þær séu báðar stundum kjánalegar.

Og Vampíra kom mér hreinlega mikið á óvart. Alveg merkilega akkúrat íslensk myndasaga sem ætlar sér ekki of mikið en tekst það frábærlega.

Nonfiksjón:
The Code Book eftir Simon Singh
Rekferðir eftir Guðna Elísson
I Am Alive and You Are Dead eftir Emmanuel Carrère

Þessar bækur eiga það allar sameiginlegt að ég átti erfitt með að leggja þær frá mér, mig langaði alltaf að vita meira og þær gefa alltaf meira og meira. Hvert einasta sögusvið eða hver einasta tækni sem Singh fjallar um mætti sennilega fá bók út af fyrir sig, en The Code Book dregur fram svo rosalega spennandi atriði við hvert og eitt, og leiðir mann í gegnum söguna. Rekferðir samastendur auðvitað af endurbirtum pistlum en þeir eru svo leikandi vel skrifaðir og heilsteyptir í hugsun að það skiptir engu máli þótt margir hverjir séu andsvar við það sem var að gerast þá vikuna fyrir öllum þessum árum síðan. Og IAAYAD er sennilega skáldskapur af miklum hluta en þrátt fyrir það gapir maður eiginlega yfir lífshlaupi Dicks. Og hún rak mig í að lesa meira eftir hann, sem er best allra markmiða.

Sjónvarp:
Sherlock 1. og 2. þáttaröð
Breaking Bad, 1.-5. þáttaröð
Game of Thrones, 2. þáttaröð
Louie, 3. þáttaröð
Community, 1.-3. þáttaröð

Í þessari röð: Besta endurgerð ársins; besti krimmi ársins; besta aðlögun ársins; besta "hvað dettur mér í hug þessa vikuna" ársins; og besti sjónvarpsþáttur ársins.

Leiðinlegasta sjónvarp ársins var Walking Dead, 2. þáttaröð. Ég gafst upp í þriðja þætti minnir mig. Það var einsog þættirnir væru bæði skrifaðir og leiknir í gegnum plastpoka.

Bíó:
Shame
Another Earth
The Cabin in the Woods
The Dark Knight Rises
Looper

Röðin er tímaröð, held ég. Tvær sæfæ, metahrollvekja, ofurhetjumynd og McQueen. Passlegt. Í þessari sömu röð: Besta fjölskyldusaga ársins; besta mjúka sæfæ ársins; besti endir ársins (og sennilega besta mynd ársins); besta framhald ársins; og besta harða sæfæ ársins.

Hlaðvarp:
Comedy Bang Bang
Harmontown
The Pod F. Tompkast
WTF w/ Marc Maron

Ég á erfitt með að segja eitthvað frekar um þessa þætti. CBB er oftast skemmtilegt, stundum frábært og stundum beinlínis leiðinlegt. En þátturinn er vel yfir meðallagi og Paul F. Tompkins kemur oft við. Sem er gott. Hans eigin þáttur, PFTkast, er það besta sem er að gerast í þessum hlaðvarpsgeira. Harmontown eru upptökur af vikulegum (sirka) samkomum sem höfundur Community heldur ásamt vinum sínum, þarsem fólk mætir í lítinn sal og horfir og hlustar á hann drekka og tala. Mjög losaralegt og mistækt en ég hef oft mjög gaman af því. Liam Neeson eftirherman hans í þriðja þætti innsiglaði dæmið fyrir mér. Og WTF er besti viðtalsþáttur sem ég hef heyrt. Bryan Cranston, Gilbert Gottfried, Tom Kenny, Tim Heidecker, Todd Solondz, Pauly Shore, Dylan Moran -- þetta eru þeir bestu sem ég heyrði bara frá ágúst til dagsins í dag. Þættirnir með David Cross, Bob Odenkirk, Conan O'Brien, Chris Rock, Gallagher og einmitt Dan Harmon, góðir líka. Þeir eru sennilega orðnir það gamlir að þeir kosta orðið pening, en annars er þetta allt frítt. Sem er náttúrulega plús.

Ókei þetta er orðið ansi langt. Ég ætlaði að skrifa eitthvað svipað um bjórgerðina og annað sem ég hef dundað við á árinu, geymi það sennilega til betri tíma. Þarf að fara í sparifötin og svona.

Gleðilegt nýtt ár ég og þið hin!

-b.

Að kokka

Ég var að framkvæma tilraun í eldhúsinu og nú ilmar heimilið einsog súrsæta með vott af kanil. Ekki þessi oddhvassa súrsæta sem maður fær úr appelsínugulu flöskunni með drekanum á; ef sú er lækur þá er þessi frekar flói. Ég veit ekki hvernig ég get lýst því öðruvísi samt. Ilmurinn er sætur en líka sýrður, og það er eitthvað flæmi af allskonar bakvið.

..og uppskriftin er reyndar tekin af allskonar.is. Völundur eða frú Völundur, ef þú lest þetta einhverntíman á referrer-vappi: þú átt inni hjá mér eitthvað fallegt.

Nú er ég nefnilega allur í undirbúningi fyrir veislu sem á að hefjast eftir tæpa viku og ljúka eftir rétt rúma viku. Ég á ekki við að ég sé allur á kafi í vinnu, en það er einmitt meiningin: ég ætla að gera þetta jafnt og þétt yfir vikuna frekar en í flýti síðustu dagana á undan. Hingað til gengur það vel, en sjáum til hvernig vikulokin líta út.

Flest af því sem ég kem til með að bjóða upp á ætla ég að búa til sjálfur. Mér finnst hugmyndin heillandi og ég hef sérstaklega gaman af því. Ég hef líka verið dálítið iðinn við það upp á síðkastið, að búa til hitt og þetta í eldhúsinu sem ég hefði annars keypt tilbúið eða raða saman úr tilbúnu efni. Svo ég minnist ekki á bjórinn. (Og það kom mér reyndar dálítið á óvart um daginn, þegar ég var spurður hversu mikið ég hefði bruggað frá því ég byrjaði, að ég hafði lagt í 10 sinnum frá því í nóvember á síðasta ári, næstum því einu sinni á mánuði.) Útkoman hefur verið pínu misjöfn, en alltaf drekkandi og stundum mjög góð.

Og núna áðan fór ég að tengja þetta í huganum saman við það að skrifa eitthvað út frá sjálfum mér og senda áfram út í heiminn, eins og flösku af bjór eða krukku af salsa. Ég hef verið öllu latari við það.

Ég renndi í gegnum bloggsafnið á vitleysingar.com um daginn og það var ekki beint til þess að stappa í mig stálinu; ég var vissulega iðinn við kolann en jeminn hvað þetta var mikil þvæla oft og tíðum. Það er sosum ekki hægt að sakast við sjálfan mig fyrir tæpum tíu árum síðan, mig hefði bara ekki grunað að það skildi svona mikið á milli okkar. (Og svo er sú sýn e.t.v. sjálfsblekking af minni hálfu, já já.) Mér þótti þetta a.m.k. ekki neitt sérstaklega merkilegt.

En ég rakst líka á próförk fyrir Ljóðskáld eru hálfvitar stuttu seinna og las þar "Lesist ekki" í fyrsta sinn í lengri tíma. Það var eitthvað þar sem ég kannaðist við í sjálfum mér, einhver tilfinning fyrir veröld og rými og samsemd**. Þetta ljóð er einmitt það persónulegasta af öllum í bókinni (bókinni segi ég eins og það sé tilfellið; þessi þrjú a4 blöð) og það sem ég var hvort í senn ánægðastur með og skammaðist mín mest fyrir. Titillinn átti allra helst við mig: ég las það einusinni upphátt á blindafylleríi sem einhverskonar yfirlýsingu um rythma í prósaljóðum og svo aldrei aftur. Jæja, fyrr en um daginn.

Og í vikunni var ég að fara yfir umfjallanir á Bókmenntavefnum og leit á pistilinn minn um Radley fjölskylduna eftir Matt Haig. Ég var alltof lengi að berja honum saman, eða að byrja á honum fyrir alvöru, og þoldi ekki hversu flókið ég vildi gera þetta alltsaman. En hann er þokkalegur. Ég man það þegar ég les hann hvað það var við bókina sem fór svo endalaust í taugarnar á mér, og það má sosum rífast um það en mér fannst það nokkuð skýrt þarna. Aumustu punktarnir eru svo þegar ég lýg og segist hálfpartinn dást að bókinni fyrir að vera svo furðulega ónýt. Mér fannst ég þurfa að gera það þá.

Ég veit ekki hvert ég ætlaði með þetta. Að búa eitthvað til heima í eldhúsi og bera fram fyrir aðra. Mér finnst það gaman, ekki síður þega það er erfitt, og það lukkast stundum vel. En það er sennilega sama með annað einsog hitt að ég veit ekki fyrren eftirá hversu langt ég átti í land, eða hversu mikið ég var að gera útfrá ímynduðum öðrum frekar en sjálfum mér.

-b.

** Notar einhver þetta orð yfir 'identity'?

Frímánudagur

Ég var að vinna alla síðustu viku -- bara einsog vant er -- og vann svo um helgina. Það er nú stundum nóg út af fyrir sig. Nema laugardagurinn var allur á flugi og gærdagurinn var.. erfiður. Ég var í vondu skapi þegar vaktinni lauk og kom þreyttur heim, mundi svo eitt sem ég átti eftir að gera um miðnætti og þurfti að klára, þannig að ég sat hérna og pikkaði aðeins lengra inní nóttina.

En ég var búinn að ákveða þegar ég fór heim í gær að taka mér frí þennan mánudag. Gera eitthvað annað. Þegar ég vaknaði í morgun og leit á klukkuna var hún korter yfir tólf. Ég vissi ekki að þetta væri hægt lengur. Í alvöru talað, þetta kom mér á óvart.

Þannig að ég var hissa, dálítið spældur. En ósköp fljótur að sleppa hugmyndinni um daginn sem ég hafði haft í hausnum kvöldið áður. Ég tek hérna aðeins til, fæ mér rúnstykki. Þvæ þvott. Spila Skyrim.

Mamma er komin heim frá BNA, í heilu lagi. Pakkinn sem ég bað hana fyrir kom með henni, ég er feginn því líka.

Efnisgreinarnar verða sífellt styttri. Einsog lífið! Eh. Já já.

Það fer sennilega eftir því hvernig maður lítur á það. Styttist sífellt í því eða verður það sífellt lengra? Horfir maður fram eða aftur? Sennilega ætti maður ekki að kasta eign sinni á minningar sem eru ekki til ennþá, ekki frekar en að taka út veð á fisk sem er enn í sjónum. Og ég er ekki sannfærður um að maður auki við minningar að neinu viti, það hlýtur alltaf eitthvað að mást í burtu um leið. Ég reyni að muna íslenska þýðingu á 'palimpsest'.

Þvottavélin var að spóla niður. Ég hef verk að vinna - hó hó.

-b.

Núllta: Geymdu titla þar til síðast

Fyrsta: Aldrei byrja á því að tala um hversu sjaldan þú skrifar eitthvað, eða hversu oft þú gleymir því að hér sé blað til að skrifa á.

Annað: Aldrei segja eitthvað án þess að segja það, með því að segjast aldrei ætla að gera það sem þú ert að gera.

Þriðja: Aldrei lesa Morgunblaðið.

Fjórða: Aldrei sjá eftir því að lesa samt Morgunblaðið.

Fimmta: Óákveðinn greinir er alltaf fyndnari en ákveðinn greinir.

Sjötta: Aldrei hefja setningar á „Persónulega“.

Áttunda: Aldrei ganga um í lausreimuðum háum hælum.

Níunda: Alhæfingar um þjóðflokka eru í lagi svo lengi sem maður alhæfir á báða bóga. Dæmi: Þjóðverjar eru indælari manneskjur en Frakkar, en Frakkarnir eiga hinsvegar fallegra tungumál.

Tiunda: Enginn á tungumál.

Það er auðveldara að telja hluti upp en að berja þá saman í efnisgrein. Allt það sem myndi ekki passa saman við hitt getur bara verið númer eitthvað á listanum. Ef ekki væri fyrir stigveldið sem felst í ofar/neðar á lista, og númeruðum einingum, einsog hér fyrir ofan, gæti maður kallað þetta ektafínan póstmódernisma.

Shift+Home, backspace.

Um daginn kom hér út blað sem hét Miðbærinn eða eitthvað í þá áttina. Það var nákvæmlega eins og hver annar Mónitor eða Fókus. Eða hvert annað stúdentablað. Ég varð allavega fyrir dálitlum vonbrigðum, það hlýtur að vera góðs viti? Á síðunni knúz skrifar einhver mannvitsbrekkan að það sé „engin leið til að tryggja að Linda hafi ekki verið mjókkuð í auglýsingaskyni.“ Það er ekki hægt að vera viss um að eitthvað hafi ekki verið gert. Eigum við að gera ráð fyrir því að það hafi verið gert, eða eigum við bara að gefa það í skyn?

Á auglýsingastofu í 104 reynir einhver að segja mér að 98% Íslendinga á aldrinum 13-67 ára séu notendur á Facebook.

Heimurinn er bæði stærri og minni en ég skil, landið bæði ríkara og fátækara.

Vefmiðlar auglýsa app sem segir mér hvenær eftirlaunaþegi skrifar þúsundustu bloggfærsluna sína. Léleg vinnubrögð þeirra sjálfra eru ástæðan fyrir því að hann skrifar megnið af því sem hann skrifar. Hann skrifar þá þúsundustu og þá þúsundustu og fyrstu án þess að ég taki eftir því. Næstu þar á eftir skírir hann óvart „númer 2002“. Sennilega innsláttarvilla, eða gæti það hafa gerst einhverntíman á bilinu 1-1000? Tók einhver sig til og taldi?

Vaknað í Brussel fagnar tíu ára afmæli í ár. LoveStar kom út á sama tíma. Hvorugur höfundurinn hefur sent frá sér skáldverk síðan.

-b.