Burr og jólatréð.

Á töflu inní ljósritunarherbergi.

Hálfnaðir. #vitlujol

Neðan á kippu af Einstakri jóla-dobbelbock.

Hagræn áhrif þess að hljóta Íslensku bókmenntaverðlaunin

Íslensku bókmenntaverðlaunin sem forseti Íslands afhendir voru fyrst afhent af honum (þá henni) á hundrað ára afmæli Félags íslenskra bókaútgefenda árið 1989.

Eða nei, þau voru fyrst afhent árið 1990, fyrir bók sem kom út árið 1989: Yfir heiðan morgun: ljóð '87-'89 eftir Stefán Hörð Grímsson. Köllum það samt Íslensku bókmenntaverðlaunin 1989.

Þá var tilnefndum bókum ekki skipt upp í flokka fagurbókmennta og fræðirita, svo það var einungis einn verðlaunahafi. Hann fékk eina kalda milljón (1.000.000) krónur í verðlaun.

Í umfjöllun sem birtist um fyrirhugaða verðlaunaafhendingu í Tímanum þann 22. september 1989 segir:

„Verðlaunaféð er ein milljón króna og verða þau veitt í fyrsta skipti í janúarmánuði næstkomandi og verður valið úr bókum sem út komu á yfirstandandi ári. Unnið er að því að fá verðlaunin, sem munu fylgja verðlagi, undanþegin opinberum gjöldum eins og gert hefur verið þegar Bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs og Nóbelsverðlaun í bókmenntum hafa fallið í hlut íslendinga.“

Nú veit ég hreinlega ekki hvort verðlaunaféð sé undanskilið opinberum gjöldum. Ég ætla rétt að vona það. En þó skattleysið sé þarna vafaatriði er því hinsvegar slegið föstu að verðlaunin komi til með að fylgja verðlagi. Þetta er hvorugt tekið fram í greinum Moggans og DV um málið. Um þetta stendur ekkert í reglugerð FÍBÚT, en þar segir í 5. grein:

„Verðlaunafjár er aflað samkvæmt stofnskrá settri af Félagi íslenskra bókaútgefenda.“

En Stefán Hörður Grímsson fékk semsagt í sinn vasa eina milljón króna þann 25. janúar 1990. Það má vera að hann hafi líka tekið við einhverskonar viðurkenningu eða verðlaunagrip, en það segir okkur ekkert um hagræn áhrif þess að yrkja ljóð; það eru ástsælir handboltamenn sem selja verðlaunapeninga, ekki ljóðskáld.

Án þess að fara út í alltof mikil smáatriði þá var fyrirkomulagi verðlaunanna breytt strax árið eftir. Veturinn 1990 voru kynntar tilnefningar í tveimur flokkum: Í flokki „frumsaminna íslenskra skáldverka, lauss máls eða ljóða“ og flokki „annarra íslenskra ritverka, fræðirita, frásagna, handbóka og hverra þeirra verka sem að jafnaði teljast ekki skáldverk eða fagurbókmenntir.“ Þá var verðlaunafénu skipt á milli þeirra tveggja höfunda sem tóku við verðlaununum úr hendi forseta Íslands, Fríða Á. Sigurðardóttir og Hörður Ágústsson fengu hálfa milljón hvort. Og jú, sitthvorn verðlaunagripinn.

Verðlaunin héldust óbreytt næstu tíu árin þannig að það má segja að Stefán Hörður hafi verið aberrasjón eða undantekning; Íslensku bókmenntaverðlaunin sem forseti Íslands afhendir sem hann hlaut voru ekki þau sömu og Fríða og Hörður hrepptu vegna þess að þau þurftu ekki að keppa hvort við annað.

Það má nefnilega segja að verðlaunin hafi fylgt verðlagi að vissu leyti því upphæð verðlaunafésins hefur tvisvar verið hækkuð. Árið 2001 fengu Gyrðir Elíasson og Guðmundur Páll Ólafsson hvor um sig 750.000 krónur. Árið 2012 fengu Guðrún Eva Mínervudóttir og Páll Björnsson hvort sína milljónina. Nú nýlega voru tilnefningar kynntar í þremur flokkum og tekið fram að verðlaunaféð næmi einni milljón í hverjum flokki. Þannig að næstu þrír verðlaunahafar þurfa ekki að láta sér nægja 667.000 krónur hver. Það má þakka fyrir minna. Þau ná samt ekki með tærnar þar sem Stefán hafði hælana, né heldur Fríða og Hörður.

Það er að segja ef við mælum verðleika skálda – og fólks almennt – út frá því hversu mikla peninga þau þéna og hversu mikinn sykur og brauð og belgískar vöfflur þau geta keypt fyrir þessa peninga, eins og vera ber.

Þegar Fríða Á. Sigurðardóttir tók við búnti af tiltölulega lítið notuðum og vel með förnum fimm þúsund króna seðlum þá stóð gengistala neysluverðs í 150 stigum. Þegar Gyrðir tók sitt stóð vísitalan í 202 stigum. Guðrún Eva tók við útprentaðri nótu fyrir millifærslu (held ég) þann 25. janúar 2012 og þá stóð vísitalan í 387,1 stigi. Ef vísitalan helst óbreytt næsta mánuðinn mun hún standa í 416,7 stigum þegar næstu þrír verðlaunahafar taka í aðra hönd forseta Íslands á meðan hann afhendir þeim verðlauninn með hinni.

Semsagt, ef við ýtum Stefáni Herði til hliðar í bili og við miðum við verðlaunafé Fríðu í þessum útreikningum þá er það eitt á móti einu, sléttar 500.000 krónur.

Miðað við vísitölu neysluverðs taldi 750.000 króna verðlaunafé Gyrðis heilar 557.000 krónur. Árið áður hafði Andri Snær Magnason tekið við 384.000 krónum, sem heita áttu 500.000 krónur.

Í sama skilningi var upphæðin sem Guðrún Eva hlaut 387.000 krónur, þó hún ætti að heita milljón. Og árið áður hafði Gerður Kristný tekið við 306.000 krónum, sem á stóð „750.000kr.“

Loks telur milljón verðlaunahafanna næstkomandi janúar sirka 360.000 krónur, að öllu þessu gefnu. Nú þegar verðlaunahafarnir verða þrír mun heildarsumman standa í 1.080.000 krónum, eða liðlega einni milljón í matarkörfu og íbúðaverði ársins nítján hundruð níutíu og eitt. Þannig að það má kannske segja að Tíminn hafi ekki verið alveg út af korti þarna í september '89, hverjum svo sem hann hafði þetta eftir.

-b.

Rakst á íslandsmeistarana á lagernum.

SUNDAY

Nokkrir af krökkunum sem ég leiddi í ljóðagöngu frá Gerðubergi núna áðan. Rosa gaman. Hér fengu þau að heyra "Heilræðavísur" fráfarandi borgarstjóra. Nokkur hleyptu brúnum og lyftu efrivör. #lestrarhatid

Vegna þess að hann meinar þetta ekki bókstaflega! (Ég var ekki svo grandvar í denn, enda iðulega misskilinn.) #gæsalappir #lögreglumök

Fundið í strætóskýli á mótum Norðurfells og Austurbergs. Vonandi gekk viðkomandi betur í ár.

Bournemouth 1923; Northampton 1988; Reykjavík 2013.

KR babúska?

Mmmm stát. Ég ætti alltaf að brugga stát.

Afskrifaðar skáldsögur á erlendum tungumálum.

Í Ölvisholti!

Út á heiði, til hægri.

Prufa. Athugið, ekki athuga þessa mynd; hún er prufa.

Planið fyrir státinn

Planið er semsagt þetta.

Ég er með malað korn og allar græjur hérna inni í geymslu. Næst á dagskrá í bjórgerðinni er að leggja í stát. Ég hef gert það tvisvar áður (plús einusinni þegar ég gerði sterkan kaffi/súkkulaðistát sem er sennilega svona þriðji versti bjór sem ég hef gert) og mér þykir gott að eiga stát til reiðu. Í fyrsta skiptið gerði ég uppskrift beint eins og hún kom fyrir í Brewing Classic Styles, fyrir þurran (írskan) stát. Í annað skiptið skipti ég virtinum í tvennt og gerjaði með tveimur mismunandi gerjum, það var mjög fróðlegt.

Sér í lagi vegna þess að þegar það kom í ljós að "hitt" gerið var betra en það sem ég hafði notað áður, þá var ég löngu búinn að henda því. Hefði getað geymt eina krukku og notað áður, en það gengur svona.

Í þetta skipti er ég að hugsa um að skipta á milli tveggja gerja aftur: Að nota hefðbundna gerið, Irish Ale, og svo annað breskt ölger, afbrigði sem er til sölu í takmarkaðan tíma eitthvað eitthvað.

Enn fremur bætti ég við uppskriftina heilum 60gr af sýrumalti, sem ætti að gefa öörlítið súran keim.

Og svo eru það byggflögurnar. --

Ég tók þátt í bjórgerðarkeppninni sem haldin var í vor. Bjórarnir mínir fengu fínar einkunnir, ég bjóst satt best að segja ekki við mjög miklu. Státinn var orðinn pínu gamall og IPA-inn kom einfaldlega ekki nógu vel út hjá mér. En ein athugasemd kom upp oftar en einu sinni hjá dómurunum sem smökkuðu státinn, og hún var sú að bjórinn væri vatnskenndur. Það gæti verið að hann hafi bara verið borinn fram of kaldur -- og þar með nánast flatur, en það er lítil kolsýra í honum til að byrja með. En ég fór að hugsa hvort þetta væri samt eitthvað sem ég gæti fiffað.

Byggflögurnar sem ég hef notað eru þær einu sem ég hef fundið hér til sölu. Nema að þær eru ekki eins og þær sem talað er um í uppskriftinni sem ég fór eftir, eða í neinni af þessum bandarísku uppskriftum. Þar eru byggflögunum lýst svo að þær séu flattar út með glóandi heitum völsum, svo að sykrurnar í korninu hlaupi eða gelist (?). Byggflögurnar sem ég hef notað eru hins vegar kaldvalsaðar, og ætti því frekar að tala um grófmalað bygg.

Það hefur einhver umræða skapast um þetta á Fágunarspjallinu, og flestir á því að láta bara vaða. En enginn hefur sagst hafa gert nokkurn samanburð, og ég leyfi mér að efast um að nokkur hafi nennt því. Það er að segja samanburð á því annarsvegar að meskja flögurnar einsog þær koma fyrir, og hinsvegar að elda flögurnar fyrir meskjunina. Þannig að ég ætla að prófa það.

Þetta er örlítið meira vesen en normal mesking en mér sýnist þetta gæti bara verið gaman. Það helsta er að ég veit hreinlega ekki hvort þetta skiptir nokkru máli. Flögurnar eiga að bæta áferðina á bjórnum, en hvað er það í flögunum sem á að sjá til þess? Eru það prótínin, sykrurnar eða vatnsleysanlegu trefjarnar? Ef það eru trefjarnar þá á þetta sennilega ekki eftir að breyta nokkrum hlut. Ef það er eitthvað annað, þá kannske.

Skemmir varla fyrir samt.

Og ég á enn þrjár, fjórar flöskur af fyrri uppskriftinni til að bera saman við.

Þannig að ég þarf bara að ná mér af þessari flensu og þá er þetta gó.

... Og ég fatta það núna að ég hef ekkert hugsað bjórgerðina umfram þennan stát. Hvað gerist næst?

-b.

Hleð myndum

Ég hef á tilfinningunni að án mynda séu orðin ekki sjáanleg lengur. Að lesa efnisgrein einsog þessa er svipað og að setjast til borðs með hníf en engan gaffal. Hér er myndatextinn, já, ég sé hvar hann byrjar og endar, og ég renni yfir hann þegar ég hef skoðað myndina, en hvar er myndin? Það er eitthvað að þessari síðu, eða tengillinn á myndina ónýtur. Imgurl liggur niðri.

Hvað á ég nú að lesa?

Ég ætlaði bara að skima yfir eitthvað meðan Ási sækir gaffla upp til sín.

Spyr hann hvort netið sé ekki í lagi þegar hann kemur.

Og svo framvegis.

Ég fór að hugsa um þetta því mig langaði að skrifa niður eitthvað um fyrirhugaða bjórlögun. Eðli málsins samkvæmt get ég ekki birt myndir af einhverju sem hefur enn ekki gerst, og skrifin eru því tví-ómerkileg: Fyrst vegna þess að þau lýsa einhverju sem hefur ekki gerst og á sennilega ekki eftir að gerast einsog því er lýst, og svo vegna þess að það fylgja engar myndir.

Aftur á móti skýrist myndaleysið af því að umfjöllunarefnið er óorðið.

Ja, ég ætti ekki að ofmetnast; ég hefði sennilega gleymt að taka myndir hvort eð er.

...

Að hugsa sér að ég skuli bölva The Glass Bead Game fyrir að vera eintómt forspjall og koma sér aldrei að efninu, eða snúa sér aldrei að neinu sem skiptir máli. Aftur á móti hef ég ekki fengið Nóbelsverðlaun fyrir ras mitt. Ennþá.

En málið er semsagt þetta. Ahemm. Ég ætla bara að byrja upp á nýtt.

-b.

Það sem ég ræddi

Ég sit heima með flensu.

Það gæti verið að ég hafi ýtt sjálfum mér útúr eigin höfði. Það gæti líka verið að þetta hafi gerst fyrir löngu síðan, og að það sem hefur hringlað þar inni uppá síðkastið sé minningin um röddina einsog hún hljómaði þar áður. Bergmálandi meðfram taugaboðum sem hugsa eitthvað allt annað.

Mér dettur í hug að skrifa nokkur orð. Ég gerði það síðast fyrir helgina sem leið; mér var sett það verkefni að skrifa og flytja ræðu en mér datt ekkert í hug. Það eina sem sá til þess að ég gerði það sem ég hafði sagst ætla að gera var skilafresturinn. („Banalínan“ segir mjólkurfernan, notar það nokkur? Mér finnst það ekki alslæmt.)

Það er sena í West Wing þar sem forsetinn þarf að flytja skálarræðu við afmælisveislu konu sinnar. Veislan er hafin og hann bregður sér út til að flytja ræðuna fyrir aðstoðarmann sinn. Ræðan er að uppistöðu saga af þeim hjónum, eða brandari öllu heldur, sem hljóðar svo: Þau er á ferðalagi; festa bílinn í skurði; forsetinn (þá fylkisstjóri) getur ekki losað hann; lókal gaur kemur til bjargar; forsetinn (þá fylkisstjóri) spyr konuna sína hvort hún hefði frekar viljað giftast lókal gaurnum; konan segir „pah, hefði ég gifst honum væri hann fylkisstjóri.“

Aðstoðarmaðurinn hefur heyrt söguna áður, forsetinn spyr hann einfaldlega hvort hann ætti ekki að segja „söguna af skurðinum“. Aðstoðarmaðurinn segir að það sé fín saga, en hún fjalli samt aðallega um hvað forsetinn sé sniðugur. Forsetinn jánkar því.

Í skálarræðunni segir hann söguna samt sem áður.

Hver er þá tilgangurinn með því að spyrja aðstoðarmanninn álits? Mögulega sá að þegar við heyrum forsetann segja söguna, seinna í þættinum, hafi þessi gagnrýni þegar komið fram og broddurinn þannig brotinn af henni. Og sá að jafnvel þó maður heyri gagnrýni og sé sammála henni þá sé stundum einfaldlega komið að banalínu (!) og maður verði að láta vaða.

Þetta kann líka að vera einhverskonar viðurkenning á því að athygli þeirra, sem yfirleitt hafa sig út í það semja svona ræður og flytja, sé gjarnan bundin þeirra eigin tilveru og að stundum verði bara að hafa það.

Einhverstaðar segir að mikilmenni ræði hugmyndir, meðalmenn ræði atburði og að smáborgarar ræði fólk. Neðar þeim öllum standa þeir sem semja svona bon mot.

Í öllu falli skáldaði ég sögu og sagði hana upphátt. Það var alveg gaman, mér fannst samt lélegt af mér að hafa ekki getað skrifað eitthvað raunverulegt.